De Nieuwe Toneelbibliotheek

Boekjeslijst
login | registreren?
toon laatste nieuws
Nieuws

NRC leest Nederlandse Comedie - de nieuwe tekst van Rob de Graaf

Toneelschrijver Rob de Graaf excelleert in snedige oneliners

Toneeltekst De nieuwe toneeltekst ‘Nederlandse Comedie’ van Rob de Graaf is een vintage huiskamerdrama vol provocaties en clashes tussen generaties. Tot de personages de volgende morgen tot inkeer komen.

 

8 maart 2021 om 14:53

Leestijd 2 minuten

Beeld Fotodienst NRC

Weinig Nederlandse toneelschrijvers kunnen het verstikkende isolement van samenzijn tegelijk zo scherp en komisch in dialoog vangen als Rob de Graaf. Door zijn hele oeuvre dringen zich de voorbeelden op: van Geslacht (2004) en Schuur (2007), tot het meer recente Matglazen vensters (2018).

Recept: een stel (of gezin) met onuitgesproken trauma of verdriet, balanceert ternauwernood op hun veilige routines, als een buitenstaander onverhoopt de status quo intervenieert, in een paar goed gemikte halen wat oude wonden openrijt, zich ervan verzekert dat het emotioneel goed bloedt en weer vertrekt.

Wat dat betreft is de theatertekst Nederlandse Comedie, die afgelopen week verscheen bij De Nieuwe Toneelbibliotheek, vintage Rob de Graaf. Ditmaal geldt Renze – oudere minnaar van de nog bij zijn ouders wonende twintigerszoon Tommelin – als ontwrichtende factor. Probleem is niet zozeer het feit dat hun zoon met een man thuiskomt (al staat vader Grim ook daar niet bij te juichen), maar vooral het wat al te zijige karakter van deze Renze, die archaïsche levensvormen bestudeert, gefascineerd is door runentekens en vooral een onuitstaanbare benoemdrift heeft: „De lucht stond stil, hier, en nu is er opeens onrust en beweging – dat is even wennen, dat begrijp ik.”

Lees ook: Toneelstukken kun je ook lezen

Scherpe tijdgeestsatire

Het stuk vangt aan op de 59ste verjaardag van Grim, een oerconservatieve beroepschagrijn die het heden omschrijft als „dure kleren die toch niet lekker zitten”. Op zijn huwelijk met de zichzelf stelselmatig wegcijferende Bastienne heeft de tijd, in negatieve zin, nauwelijks vat gehad: enige progressieve kijk op de onderlinge rolverdeling lijkt aan hen voornamelijk te zijn voorbijgegaan. Dan valt bij wijze van verjaardagsverrassing eerst dochter Silva met partner Larik binnen. Silva houdt haar vriend categorisch onder de duim met onverholen sneren en denigrerende onderonsjes, en toont zich zo even onsympathiek als haar vader.

Waarom Larik haar beledigingen zo gelaten blijft slikken, blijft de vraag. Dat is exemplarisch voor dit stuk: de personages blijven archetypes, waardoor hun onderlinge (en interne) conflicten schematisch blijven.

De Graaf presenteert familie als construct waaraan je moet ontsnappen óf waardoor je wordt verzwolgen. Maar waar hij zijn huiskamerdrama’s eerder vaak situeerde tegen de achtergrond van een scherpe tijdgeestsatire, blijft dit laatste nu aan de oppervlakte. De intergenerationele clash – en de frustraties binnen generaties onderling – worden als vanouds gevat in snedige oneliners, maar voelen als geheel wat sleets aan. Lange tijd is Nederlandse Comedie daardoor even vermakelijk als voorspelbaar.

Totdat De Graaf zijn personages de volgende morgen hun eigen verhitte uitspraken laat nuanceren. Dan blijkt dat er voorbij onhandige provocatie en snel getrokken conclusies, ook goede bedoelingen kunnen huizen, en dat verschil in mening niet per definitie betekent dat je elkaar niet even op het vliegveld kan afzetten.

De scène duurt (te) kort, maar schetst op de valreep de contouren van een wereld waarin onenigheid en begrip elkaar niet uit hoeven te sluiten. Bastienne beseft dat opstand nodig is op weg naar autonomie, en ze realiseert zich dat er onherroepelijk een moment komt dat het te laat is om je af te zetten. En vanaf dan ben je veroordeeld om samen oud te worden, of nee: te zijn.

Rob de Graaf: ‘Nederlandse Comedie’. Uitgeverij De Nieuwe Toneelbibliotheek. Inl: denieuwetoneelbibliotheek.nl De tekst wordt (onder voorbehoud van de coronamaatregelen) dit voorjaar gespeeld door De Gemeenschap. Inl: degemeenschap.nu

 

 

 

 

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/08/toneelschrijver-rob-de-graaf-excelleert-in-snedige-oneliners-a4034627?fbclid=IwAR04nmQofBgrQGbVsdQdiJ3eTu9N00RdZU9Lzp3NJm44pVO_LFnpvGxsI08

Stadsaffiche komende weken in Amsterdam

Ons eerste stadsaffiche, om reclame te maken voor onszelf èn voor De Leesclub hangt de komende weken in Amsterdam. Binnenkort hopelijk ook in Antwerpen.

Uitgelicht

In Casting The Pass fileert Bram Jansen een #metoo in het theater

inkijken bestellen

Gable Roelofsen schreef over de voorstelling: 'Ik zag zojuist Casting The Pass een voorstelling van BRAM JANSEN en Het Zuidelijk Toneel. Een genadeloze rustig fileren en inzoomen op/ reconstrueren van een #metoo in de podiumkunsten. Ik heb ademloos gekeken omdat Bram er totaal geen fictie voor nodig heeft gehad om dit portret van onze sector te scheppen. Alles in deze tekst is wel door iemand die ik persoonlijk ken beleefd. Een moedige voorstelling. En hopelijk ook een positieve rite de passage voor de maker. He took many for the team. Deze theatertekst verdient uitgave en viering. Net als de productie ervan! Chapeau ook Jord Knotter en Geradhan Rijnders en voor Piet Menu en Wilma Kuite voor het produceren van dit genadeloos dappere werk.' (22 oktober 2020)

Een jonge acteur doet auditie voor zijn droomkans: topvoetballer in het theaterstuk ‘The Pass’. Hij wordt ontvangen in de keuken van de castingdirector waar hij, eenmaal binnen, langzaam wordt meegezogen in een manipulatieve wereld van macht en onderwerping. Waar grenzen worden opgerekt en verlegd. Casting "The Pass" onderzoekt de relatie tussen dader en slachtoffer.

Tien nieuwe Vlaamse

In het jaar 2020 kunnen met steun van Literair Grensverkeer Nederland- Vlaanderen, Klein Verzet, De Nwe Tijd en De Leesclub 10 bijzondere teksten van jonge, en soms niet meer zo jonge, Vlaamse schrijvers onder de aandacht gebracht worden binnen de collectie van De Nieuwe Toneelbibliotheek. Voor deze actie zijn speciaal in limited edition boekomslagen gemaakt door DNTB-vormgever Connie Nijman.

 

 

585 Dounia Mahammed, Roos Nieboer
Panic & other attacks

584 Camping Sunset
Happiness

580 Barbara Claes
Honey I'm real I exist

572 Eva Binon, Simon D’Huyvetter
Twee

568 Het Star Boy Collectief, Ahilan Ratnamohan
Look on the Bright Side / Star Boy Productions / Michael Essien I want to play as you…

562 Anna Carlier
Hertenleer

559 Laura Vroom
Langzaam gleed een berg het dal in

557 Mira Bryssinck
Glory Box

551 Ellis Meeusen
Faren

537 Luanda Casella
Short of Lying